روز 30 مرداد را روز جهانی مساجد نامیده اند. این نام گزاری بهانه ای است تا توجهی هرچند اندک به مساجد شود. از این رو یادداشت زیر که دربرگیرنده ویژگی ها و نکاتی خواندنی از مساجد کازرون است را برای توجه هرچه بیشتر با این مکان های ارزشمند تقدیم می کنم.

الف)     تعداد مساجد کازرون     50 مسجد

           تعداد مسجد بقعه ها       12 مسجد بقعه

           مساجد از بین رفته        28 مسجد

           تعداد کل مساجد           90 مسجد

ب) نخستین مساجد ساخته شده در کازرون: مساجد جامع شاهپور، سروک، جامع راهبان، جامع شهر کهنه، جامع دریس، جره، ساخته شده در قرن اول تا سوم هجری

پ) آخرین مسجد ساخته در کازرون: جامع الزهرا ساخته شده در سال 1382 ش/ 1424 ق

ت) وسعت کل مساجد کازرون   حدود   38000 متر مربع

ج)  وسیع ترین مساجد کازرون: جامع الزهرا 3200 متر مربع، امام زاده 3000 متر مربع، شاه حمزه 2300 متر مربع، ملابرات 1900 متر مربع، جامع نو(شهدا) 1600 متر مربع، جامع بازار 1500 متر مربع، جامع شیخ 1400 متر مربع، جامع زید 1250 متر مربع، سیدالشهدا 1250 متر مربع، جامع مدرسه 1220 متر مربع، جوی 1200 متر مربع.

ح) کوچکترین مساجد کازرون: پیر علمدار و پیر مالک با وسعت کمتر از 30 متر مربع.

خ) مساجد باقی مانده با معماری سنتی کازرون: مدرسه، شیخ، مقنی ها، حاج طالب، حسینی علیا، میر غلام علی، جوی، آقا مراد، رستگار، مسجد بقعه شیخ امین الدین، بخشی از مسجد بازار.

چ) آخرین مسجد ساخته شده با معماری سنتی: مسجد رستگار در سال 1378 هجری.

د) مصالح به کار رفته در مساجد سنتی کازرون: سنگ، گچ، خاک، آهک.

ر) تزیینات مساجد سنتی کازرون: ساده و از گچ.

ز) ویژگی معماری مساجد سنتی کازرون: ستون های ضخیم با پوشش تاق و چشمه.

ژ) ارزشمند ترین مساجد تخریب شده در سال های اخیر: امام زاده، شاه حمزه، بازار، زید، ملابرات، حاج رضا، سید ابراهیم، حاج اسماعیل، گنج آباد، ابافتح، شیرزاد محمد، حسین تکلی، بی بی طوطی، سید محمد کاشی.

س) طولانی ترین اقامه جماعت توسط یک نفردر یک مسجد: شیخ مرشد ابواسحق بین سال های 371 تا 426 هجری در مسجد جامع مرشدی و مرحوم آیت الله حاج شیخ عبدالکریم مختاریان از سال 1357 تا 1409 هجری در مسجد جامع مدرسه.

ش) طولانی ترین اقامه جماعت موروثی در یک مسجد: اقامه جماعت توسط خاندان بحرانی در مسجد جامع شیخ به مدت حدود 300 سال. همچنین اقامه جماعت توسط خاندان پیشوا در مسجد جامع نو(شهدا)

ص) کهنسال ترین امام جماعت حال حاضر کازرون: حاج شیخ حسن محصلی با 116 سال سن امام جماعت مسجد امام حسن مجتبی(ع) و مسجد مقنی ها.  

اين شعر مربوط به يازده سال پيش است اما دليل نمي شود از نظرات شما بهره مند نشوم.

آيينه اي شكسته و خون آلود

بي حوصله شبيه دل من بود 

تصويرها قديمي و نامفهوم

احساس ها صميمي و نامحدود 

دیگر نمانده پنجره بازی

حتی تمام روزنه ها مسدود 

بيهوده بود آن همه تنهايي

بيهوده بود هرچه كه دل پيمود 

يك واژه نيز از دل تو كافي ست

يك واژه شكسته و دردآلود

1. سال 1426هجری مصادف با هزارمین سال درگذشت شیخ ابواسحق کازرونی بود. اگراین سال را مبنایی برای شهر کازرون بگیریم در طول هزار سال گذشته، کازرون چهره های بزرگی به خود دیده است. اگرچه شیخ ابواسحق از مشایخ بزرگ روزگار خود بود و تا قرن های بعد تاثیر فوق العاده ای به لحاظ فرهنگی و عقیدتی بر کازرون داشته است  اما چهره های کازرون در سده های بعد منحصر به مشایخ نبودند و ما در بیشتر زمینه های فرهنگی، علمی و هنری شاهد ظهور چهره های بزرگی بوده ایم. شیخ امین الدین محمد بلیانی(عارف)، علامه قطب الدین کازرونی شیرازی(جامع علوم)، علامه جلال الدین دوانی(مفسر و فیلسوف)، شیخ محمد خان ایزدی(شاعر)، گلبن(شاعر) و سید علی کازرونی(عالم) از این چهره ها هستند.
2. همشهریان ما به رسمی دیرینه تمام شخصیت های بزرگ را منتسب به کازرون می دانند. این ویژگی گاه دامن محققان را نیز گرفته است. از شخصیت هایی که شامل این ماجرا می شوند می توان به سلمان فارسی، حافظ و سعدی اشاره کرد. آنان که امکان انتسابشان نیز به هیچ وجه وجود نداشته بالاخره ردپایی یا اثری در کازرون از خود به جای گذاشته اند تا کازرونیان بی نصیب نمانند. مثل غار اصحاب کهف در کازرون، یا قدمگاه حضرت خضر نبی(ع) و یا سنگ مرتضی علی(ع) و یا جای پای حضرت امام حسن مجتبی (ع) بر قطعه سنگی در کازرون.
3. آنا ن که قصد داشته باشند برای دیدن بنای آرامگاه و یادبود شخصیت های کازرون به این شهر سفر کنند چیز دندان گیری دستگیرشان نخواهد شد. بجز آرامگاه شیخ ابواسحق و شیخ امین الدین و علامه دوانی که هیچ کدام نیز در خور ایشان نیست، از شخصیت های گذشته کازرون اثری دیده نمی شود. برخی از شخصیت ها محل دفن خود را در خارج کازرون برگزیده اند مثل علامه قطب الدین یا شیخ محمد خان ایزدی و سید علی کازرونی و... از کسانی که در کازرون مدفون شده اند نیز مثل گلبن جز ویرانه ای نمی یابیم.
4. حاج محمد کاظم متخلص به گلبن(1270 ق) از معدود شاعران کازرون است که مجموعه اشعاری از ایشان به جا مانده و مقبره شان نیز مشخصا در کازرون است اما بدون بنا و سنگ مزار.
5. نام وبلاک را گلبن انتخاب کردم تا عرض ارادتی به این شاعر همشهری و سلیم النفس داشته باشم. در این وبلاک می کوشم علاوه برگذاشتن یادداشت های فرهنگی و ادبی به معرفی چهره های کازرون نیز بپردازم.                                     و ما توفیقی الا بالله.